Wat kwalificeert als specialty koffie?

Drink ik nu eigenlijk gewone koffie of drink ik specialty koffie? Specialty koffie is een term die we steeds vaker horen. Kleine koffiebranders, maar ook specialty koffie barretjes worden steeds populairder waardoor wij vaker dan we denken specialty koffie drinken.

Maar wat kwalificeert er dan precies als specialty koffie? Zijn het de soort koffiebonen of gaat het veel verder dan dat? Zelf ben ik zoals je weet ook de eigenaar van zo’n micro-branderij die zich specialiseert in het inkopen en branden van uitsluitend specialty koffie. Voor ons is specialty koffie, koffie die onder speciale omstandigheden wordt geproduceerd met oog en detail voor mens en milieu.

Zo vinden wij het belangrijk dat koffieboeren eerlijk worden betaald voor hun harde werk, dat de kwaliteit van de koffie uitzonderlijk is en geen goedkope rommel, zoals je deze vaak in de supermarkt vindt. Maar soms is het goed om ook eens uit te leggen wat nu precies kwalificeert als specialty koffie. Wie bepaalt dit eigenlijk en waarom is dit zo waardevol? In deze blog zal ik je hier alles over vertellen.

Lees ook: Wat is het verschil tussen specialty koffie en commerciële koffie?

Wat is specialty koffie

De term specialty coffee is in 1974 voor het eerst gebruikt door Erna Knutsen, een legende in de Amerikaanse koffie-industrie. Zij gebruikte hem om koffie te beschrijven die dankzij een bijzonder microklimaat een uniek smaakprofiel ontwikkelt. Ruim vijftig jaar later hoor je de term overal en schieten de specialty barretjes en branderijen als paddenstoelen uit de grond.

Specialty koffie is veel meer dan alleen hele goede koffie. Het is het resultaat van nauwkeurige en consistente inspanningen om koffie van de hoogste kwaliteit te produceren. Dit begint al bij de koffieboer die de bonen zorgvuldig selecteert, plukt en verwerkt. Daarnaast spelen ook het transport, de opslag en het brandproces een cruciale rol in het creëren van specialty koffie.

Specialty koffie wordt vaak geassocieerd met kleine koffiebranders en speciaalzaken die zich richten op het creëren van de beste koffie-ervaring. Deze koffiebranders en barista's hebben vaak een enorme passie voor koffie en willen deze passie delen met hun klanten. Ze zijn voortdurend op zoek naar nieuwe en innovatieve manieren om de kwaliteit van hun koffie te verbeteren en om de oorsprong en het verhaal achter de koffiebonen te delen met hun klanten.

In het kort is specialty koffie dus koffie van de hoogste kwaliteit, waarbij elk aspect van het productieproces nauwkeurig wordt gecontroleerd en geoptimaliseerd. Dit resulteert in een uitzonderlijk smaakvolle en aromatische kop koffie die wordt gewaardeerd door koffieliefhebbers over de hele wereld.

Hoe herken je specialty koffie?

Aan de bonen zelf kun je het niet direct zien. Er zijn wel twee dingen waar je op kunt letten. En om te beginnen: bijna alle koffie die je in de supermarkt koopt is geen specialty coffee.

De kleur van de gebrande koffiebonen

Specialty koffie is van dusdanig hoge kwaliteit dat branders deze niet te donker branden. Juist met een lichte of medium branding komen de unieke smaken naar voren. Zie je heel donkere, olieachtige bonen, dan duidt dat er vaak op dat het geen specialty koffie is. De gevestigde koffie-industrie brandt de koffie vaak zo donker om de mindere kwaliteit te verhullen.

Lichter gebrande koffiebonen in de Zwarte Roes micro-branderij

De branddatum op de verpakking

Branderijen die specialty koffie branden zetten de branddatum op de verpakking, en meestal niet de houdbaarheidsdatum. Die branddatum is belangrijk, want vers gebrande koffiebonen drink je het beste binnen zes tot acht weken na branden.

Leestip: De houdbaarheid van koffiebonen

Van boer tot kopje

Voor specialty koffie is elke schakel in de keten even belangrijk. Alleen de rijpste bessen worden geplukt, en dat gebeurt met de hand. Daarna worden de bonen ontdaan van hun schil en gedroogd, of juist met vrucht en al gedroogd zodat er meer zoetheid in de boon trekt. Vervolgens gaan ze door verschillende sorteerprocessen en worden ze op kwaliteit getest.

Grofweg zijn er drie routes na de oogst, en elke route laat een ander stempel achter op de smaak:

• Washed (gewassen): schone, heldere smaken.
• Natural (droog): fruitige, soms wijnachtige tonen.
• Honey: een middenweg, met een gebalanceerde zoetheid.

Leestip: Verwerkingsmethoden van koffiebonen

Alleen bonen zonder defecten en met het gewenste smaakprofiel gaan door voor specialty coffee. Door nauw samen te werken met de koffieboeren en hen goed te betalen, kan die kwaliteit jaar in jaar uit verder worden opgebouwd. Het mes snijdt hier echt aan twee kanten.

En dan komt de laatste schakel: het zetten. Maalgraad, watertemperatuur en extractietijd bepalen of al die zorg ook daadwerkelijk in je kopje terechtkomt. Bij specialty koffie wordt daarom met recepten gewerkt en vaak gekozen voor zetmethodes die veel controle geven, zoals pour-over, AeroPress of een sifon.

Foto: This Side Up. Droogbedden koffie in Indonesië.

Specialty koffie kwaliteit

De kwaliteit van specialty koffie wordt beoordeeld aan de hand van verschillende criteria, waaronder de geur, smaak, aciditeit, body en balans van de koffie. Het is belangrijk dat de koffiebonen van hoge kwaliteit zijn en op de juiste manier zijn verwerkt en gebrand. Zo wordt er bijvoorbeeld gekeken naar de rijpheid van de koffiebes op het moment van plukken en de manier waarop de koffiebonen zijn gedroogd na het plukken.

Om als specialty koffie te kwalificeren, moet de koffie een score van 80 punten of hoger behalen op een schaal van 100. Deze score wordt bepaald door professionele koffieproevers, ook wel q-graders genoemd, die de koffie beoordelen op basis van internationaal erkende protocollen. Via een specialty coffee scoresheet beoordelen zij de koffie.

Er zijn verschillende instanties die zich bezighouden met het beoordelen en certificeren van specialty koffie, waaronder de Specialty Coffee Association (SCA) en de Cup of Excellence (COE).

De SCA is een wereldwijde organisatie die zich inzet voor de bevordering van specialty koffie en het vaststellen van normen en protocollen voor de koffie-industrie. De COE is een wedstrijd die jaarlijks wordt gehouden waarbij de beste specialty koffieboeren ter wereld worden geëvalueerd en beoordeeld door een panel van internationale cuppers.

Al met al is de beoordeling van specialty koffie een belangrijk onderdeel voor de kwalificatie hiervan. Door de hoge normen en protocollen die worden gehanteerd, wordt de kwaliteit van specialty koffie gewaarborgd en kunnen koffieliefhebbers genieten van een uitzonderlijke koffie-ervaring.

SCA cupping score formulier

Zodra de koffie beoordeeld is, testen wij hem zelf nog een keer om te kijken of hij past binnen ons aanbod. Dat heet cuppen, een speciale proeftechniek. Pas daarna kopen we in en kiezen we een passend brandprofiel.

Foto: Coffee cupping

Waarom is specialty coffee waardevol

Specialty koffie is waardevol om verschillende redenen. Wat wij als specialty koffie branderij het belangrijkste vinden en zoeken in onze koffies zijn de productiemethoden, de erkenning van vakmanschap en kwaliteit, en de positieve impact op de koffieboeren en hun gemeenschappen.

Door te investeren in specialty koffie ervaar jij niet alleen de allerbeste koffie-ervaring, maar wordt er ook bijgedragen aan een betere en duurzamere toekomst voor de koffie-industrie en het milieu. Win win dus!

Duurzame productie

Ten eerste is specialty koffie vaak duurzaam geproduceerd. Dit betekent dat er tijdens het productieproces rekening wordt gehouden met de impact op het milieu en dat er vaak wordt samengewerkt met lokale gemeenschappen om duurzame productiemethoden te ontwikkelen.

Door te investeren in de productie van specialty koffie wordt er dus ook geïnvesteerd in een duurzame toekomst voor de koffie-industrie en het milieu.

De prijs van specialty koffie

Daarnaast is de hoge prijs van specialty koffie een teken van de waarde die wordt gehecht aan kwaliteit en vakmanschap. Specialty koffie is vaak afkomstig van kleine koffieboeren die hard werken om de beste koffiebonen te produceren. Volgens de Specialty Coffee Transactie Gids blijkt uit prijsgegevens dat hogere cuppingscores leiden tot hogere vergoedingen. Ieder jaar proberen zij de oogst weer een stukje beter te krijgen. Vaak is het zo dat hoe hoger de kwaliteit van de koffie is, hoe hoger de prijs is die de koffieboer betaald krijgt.

Lees ook: Wat wij betalen voor onze koffie

Koffie met impact

Tot slot heeft specialty koffie ook een positieve impact op de gemeenschappen waarin het wordt geproduceerd. Door directe handel, Fairtrade en het opbouwen van waardevolle handelsrelaties kunnen koffieboeren een eerlijke prijs krijgen voor hun product en zo hun levensonderhoud verbeteren.

Daarnaast worden er vaak investeringen gedaan in de gemeenschappen waarin de koffie wordt geproduceerd, zoals het bouwen van scholen of het verbeteren van de gezondheidszorg om zo de impact te vergroten en de toekomst van de koffieproductie veilig te stellen. Want hey, hoe zou jij dat doen? Je dag starten zonder kopje koffie?!

Veelgestelde vragen over specialty koffie

Proef je het verschil tussen specialty koffie en gewone koffie?

Ja, en daar hoef je geen kenner voor te zijn. Commerciële koffie smaakt vaak verbrand, bitter of vlak. Specialty koffie heeft genuanceerde smaken, van citrus en chocolade tot bloemige en fruitige tonen. Het verschil zit in smaak, zachtheid en aroma.

Zit er meer cafeïne in specialty koffie?

Niet per se. Het cafeïnegehalte hangt vooral af van de koffiesoort, de branding en de zetmethode, en niet van de vraag of koffie als specialty kwalificeert.

Is specialty koffie altijd licht gebrand?

Nee. Veel specialty branders kiezen voor een lichte of medium branding om de natuurlijke smaken te benadrukken, maar er bestaan ook donkere specialty brandingen. Het verschil is dat zo'n profiel bewust wordt ontwikkeld, en niet wordt gebruikt om mindere bonen te verhullen.

Hoe bewaar je specialty koffie het beste?

Luchtdicht, donker en droog, en uit de buurt van hitte. Hele bonen blijven veel langer vers dan voorgemalen koffie, dus maal ze het liefst pas vlak voor het zetten.

Is specialty koffie de hogere prijs waard?

Drink je koffie puur voor de cafeïne, dan misschien niet. Hecht je waarde aan smaak, versheid en een eerlijke keten, dan wel. Je betaalt voor handmatig geplukte bessen, strenge selectie, kleine brandbatches en een eerlijke prijs voor de boer.

Conclusie

Specialty koffie is veel meer dan alleen hele goede koffie. Het is het resultaat van nauwkeurige en consistente inspanningen om koffie van de hoogste kwaliteit te produceren, te branden en te zetten. Dit begint al bij de koffieboer die de bonen zorgvuldig selecteert, plukt en verwerkt. Daarnaast spelen ook het transport, de opslag en het brandproces een cruciale rol.

Om als specialty koffie te kwalificeren, moet de koffie een score van 80 punten of hoger behalen op een schaal van 100. Deze score wordt bepaald door q-graders die de koffie beoordelen op basis van internationaal erkende protocollen. Door de hoge normen die worden gehanteerd, wordt de kwaliteit gewaarborgd en kunnen koffieliefhebbers genieten van een uitzonderlijke koffie-ervaring.

Specialty koffie is waardevol om verschillende redenen. Het erkent vakmanschap en kwaliteit van de koffieboer en de positieve impact op de koffieboeren en hun gemeenschappen. Het creîert ook een unieke koffie-ervaring voor de consument die op zoek is naar uitzonderlijke en complexe smaken.

Zin gekregen in een kop specialty koffie? Bekijk welke koffies wij in kleine batches branden in onze micro-branderij.